Wróć do publikacji

Wiele osób zadaje sobie pytanie: „Gdzie właściwie trafiają moje pieniądze?”. Aby zrozumieć różnicę między ZUS-em a II filarem, musimy najpierw spojrzeć na polski system emerytalny jako na konstrukcję opartą na tzw. III filarach.

I filar (ZUS)
Pierwszy filar to Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (FUS) zarządzany przez ZUS. To system obowiązkowy i oparty na solidarności międzypokoleniowej.

•    Jak to działa? Twoje składki nie leżą w sejfie. Są na bieżąco wypłacane obecnym emerytom.
•    Zapis księgowy. W ZUS-ie posiadasz indywidualne konto, na którym zapisywana jest każda wpłacona złotówka. Kwota ta jest co roku waloryzowana (powiększana o wskaźnik inflacji i wzrostu przypisu składek), aby nie traciła na wartości.
•    Gwarancja. Wypłatę tych emerytur gwarantuje państwo.

II filar (OFE i Subkonto w ZUS)
Drugi filar powstał w 1999 roku, aby nieco odciążyć budżet państwa i wprowadzić element inwestycyjny. Składa się on z dwóch części:

1.    OFE (Otwarte Fundusze Emerytalne): Prywatne instytucje, które inwestują Twoje pieniądze na giełdzie. Obecnie wybór OFE jest dobrowolny.

2.    Subkonto w ZUS: Jeśli nie należysz do OFE, całość składki z II filaru trafia na specjalne subkonto w ZUS. Jest ono dziedziczne (w przeciwieństwie do I filaru).

Chcesz poznać kluczowe różnice?

I filar ZUS -  Ma charakter obowiązkowy, repartycyjny:
•    Pieniądze to zapis cyfrowy na Twoim indywidualnym koncie 
•    Pieniądze podlegają waloryzacji (wskaźnik inflacji i przypisu składek)
•    Pieniądze nie są dziedziczone
•    Działa tzw. „suwak bezpieczeństwa” czyli ZUS przejmuje środki z OFE.

II filar OFE/ Subkonto w ZUS - Ma charakter obowiązkowy/dobrowolny, kapitałowy.
•    Pieniądze zgromadzone to realne aktywa (OFE) lub zapis na subkoncie w ZUS
•    Pieniądze są inwestowane a wyniki inwestycji są uzależnione od giełdy (OFE) lub PKB (Subkonto w ZUS).
•    Pieniądze polegają podziałowi i są wypłacane spadkobiercom
•    Działa tzw. „suwak bezpieczeństwa” – na 10 lat przed emeryturą środki z OFE wracają do ZUS.

Choć ZUS i II filar wydają się odrębnymi światami, w momencie przejścia na emeryturę stają się jednością.
•    Mechanizm Suwaka - aby chronić Twoje oszczędności w OFE przed nagłymi spadkami na giełdzie tuż przed emeryturą, ZUS stopniowo (przez 10 lat) przenosi te środki na Twoje subkonto.
•    Wspólna wypłata - emerytura, którą otrzymasz na konto, to suma wyliczona z Twojego konta w I filarze oraz subkonta (II filar). To ZUS jest instytucją, która wypłaca całość świadczenia.

Warto zapamiętać: I filar zapewnia stabilność dzięki gwarancjom państwowym, natomiast 
II filar daje szansę na dodatkowe środki i – co najważniejsze – pozwala na ich dziedziczenie w przypadku przedwczesnej śmierci ubezpieczonego.

Na początku artykułu wspomniałam, że polski system emerytalny to III filary. 

Czym zatem jest ten III filar?

III filar to dobrowolna, prywatna część polskiego systemu emerytalnego, służąca dodatkowemu oszczędzaniu na cele emerytalne. Obejmuje m.in. IKE, IKZE, PPE oraz PPK. Zapewnia korzyści podatkowe (brak podatku Belki w IKE/PPK, odliczenia od dochodu w IKZE) oraz pozwala gromadzić środki indywidualnie lub przez pracodawcę. 
Zalety trzeciego filaru:
•    Dobrowolność: Decyzja o oszczędzaniu należy do pracownika.
•    Korzyści podatkowe: Ulgi pozwalają na wyższe zyski.
•    Dziedziczenie: Środki są prywatną własnością i podlegają dziedziczeniu w przypadku śmierci.
•    Elastyczność: Możliwość wyboru instytucji (bank, fundusz, ubezpieczyciel). 

Podsumowanie
Polski system emerytalny to system "zdefiniowanej składki" (ang. defined contribution). 
W najprostszych słowach oznacza on, że wysokość Twojej przyszłej emerytury zależy bezpośrednio od sumy składek, które faktycznie wpłaciłeś do systemu w trakcie całej kariery zawodowej. Oznacza to, że Twoja emerytura będzie zależeć od tego, ile zgromadzisz środków na kontach w ZUS / OFE, podzielone przez średnie dalsze trwanie życia. Dlatego tak ważne jest monitorowanie stanu obu filarów. Kluczem zaś do spokojnej przyszłości jest odpowiedzialna decyzja jaką jest odkładanie pieniędzy na dobrowolny trzeci filar, czyli prywatną część polskiego systemu emerytalnego.